KIRIEJEWSKI Iwan W a s i l j e w i c z, ur. 22 III (3 IV) 1806 Moskwa, zm. 11 (23) VI 1856 Petersburg, krytyk, publicysta, filozof. Problemem centralnym "filozoficznej krytyki" K., późniejszego twórcy doktryny słowianofilskiej, była samoistność literatury - i kultury - narodowej, tę zaś - jak pisał w art. Nieczto o charaktierie poezii Puszkina (1828, Coś niecoś o charakterze poezji Puszkina) - literatura w Rosji osiąga w twórczości tego właśnie poety, który w doskonałej poetyckiej formie wyraził esencję duchową narodu rosyjskiego, a zarazem przyswoił sobie cały dorobek kultury Zachodu. W tej perspektywie oceniał twórczość N. Jazykowa, J. Baratynskiego, W. Żukowskiego, N. Gogola, L. Tołstoja Szerzej swoje poglądy na literaturę wyłożył w art. Obozńenije russkoj slowiesnosti 1829 g. (1830, Przegląd literatury rosyjskiej za 1829 r.) i Obozńenije russkoj litieratury za 1831 g. (1832, Przegląd literatury rosyjskiej za 1831 r.). W programowym artykule Diewiatnadcatyj wiek (1832, Wiek XIX) K. wiąże perspektywy literatury z pogodzeniem klasycyzmu i romantyzmu w "poezji rzeczywistości", ale w swojej nader skromnej objętościowo twórczości literackiej pozostał romantykiem, jak świadczy o tym nastrojowa miniatura Caricynskaja nocz (1829, Noc w Carycynie), filozoficzna bajka Opał (Opal) napisana w 1830 czy nie ukończona powieść-utopia Ostrów (1839, Wyspa). Zrazu zafascynowany Zachodem, K. ostatecznie powiązał własną wizję cywilizacji integralnej z prawosławiem i Rosją, którą przeciwstawił zdezintegrowanemu przez racjonalizm światu zachodniemu, m.in. w art. W otwiet A.S. Chomiakowu (1839, W odpowiedzi A.S. Chomiakowowi), O charaktierie proswieszczenija Jewropy i jego otnoszenii k proswieszczeniju Rossii (1852, O charakterze cywilizacji europejskiej i jej stosunku do cywilizacji rosyjskiej) oraz O nieob-chodimosti i wozmożnosti nowych naczał dla filozofii (1856, O konieczności i możliwości nowych zasad filozoficznych).
